This blog is hosted on Ideas on EuropeIdeas on Europe Avatar

EU & Democracy

Democratic Impact of EU Measures

Πότε μία χώρα “βγαίνει από το Μνημόνιο” ΕΕ-ΔΝΤ?

Ως εκ τούτου, είναι πολύ σαφές ότι η Κύπρος είναι μακριά από την πραγματική έξοδο της από το πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας ΕΕ-ΔΝΤ. Η Κύπρος είναι σε θέση να εξασφαλίσει οικονομικούς πόρους από τις αγορές, αλλά η επιτήρηση και αξιολόγηση των πολιτικών, ήτοι, επί της ουσίας το Μνημόνιο, θα παραμείνουν τουλάχιστον μέχρι το 2029 για την ΕΕ, δηλαδή 13 χρόνια μετά την λήξη της οικονομικής βοήθειας και, για το ΔΝΤ, έως ότου εξοφλήσει περισσότερα από €820 εκατομμύρια.

Τον Μάρτιο του 2016 η Κύπρος έγινε το τέταρτο από τα πέντε Κράτη-Μέλη της Ευρωζώνης που έλαβαν οικονομική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Ολοκλήρωσε το πρόγραμμα του με το ΔΝΤ την 7η Μαρτίου και με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης (ΕΜΣ) την 31η Μαρτίου. Αυτό παρουσιάζεται συχνά ως ‘έξοδος από τα Μνημόνια’. Είναι όμως πραγματικά έτσι; Τι σημαίνει η ολοκλήρωση ενός προγράμματος οικονομικής βοήθειας με την ΕΕ και το ΔΝΤ, και πότε επέρχεται η πραγματική έξοδος από το Μνημόνιο;

Τα προγράμματα οικονομικής βοήθειας ΕΕ-ΔΝΤ αποτελούνται από δύο μέρη: (1) την δανειακή σύμβαση ή σύμβαση διευκόλυνσης, και (2) τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις υπό τον όρο ικανοποίησης των οποίων απελευθερώνονται οι δόσεις της οικονομικής βοήθειας. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές περιλαμβάνονται στα διαβόητα πλέον Μνημόνια (Memorandums of Understanding – MoUs), τα οποία συνάπτονται μεταξύ του Κράτους-Μέλους που επωφελείται της οικονομικής βοήθειας, του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (εκπροσωπώντας τον ΕΜΣ, μέλη του οποίου είναι τα Κράτη-Μέλη της Ευρωζώνης). Η αξιολόγηση τήρησης των όρων του  Μνημονίου διεξάγεται από την λεγόμενη ‘Τρόικα’: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και ΔΝΤ.

Η εκτενής δυνατότητα της Τρόικα να επηρεάζει σχεδόν άμεσα ένα μεγάλο εύρος πολιτικών των Κρατών-Μελών υπό οικονομική βοήθεια, πολλές από τις οποίες θεωρούνται καίριες για ένα κράτος (π.χ. προϋπολογισμός, φορολογία, κλπ), όπως και η σημαντικά μειωμένη συμμετοχή αντιπροσωπευτικών θεσμών (π.χ. εθνικό Κοινοβούλιο),  έχουν εγείρει  ανησυχίες σχετικά με την επίπτωση της διαδικασίας αυτής στις αρχές και σωστή λειτουργία της δημοκρατίας. Η ολοκλήρωση του προγράμματος οικονομικής βοήθειας παρουσιάζεται συχνά ως η πολύ-αναμενόμενη λύση των ανωτέρω προβλημάτων και η επαναφορά της κανονικότητας και ορθής λειτουργίας των δημοκρατικών διαδικασιών. Στην πραγματικότητα, όμως, η ολοκλήρωση του προγράμματος δεν συνεπάγεται και έξοδο από τα Μνημόνια.

Όσον αφορά στο ΔΝΤ, μετά την λήξη του προγράμματος και εάν το επωφελούμενο κράτος χρωστάει περισσότερο από το ποσό βοήθειας που αντιστοιχεί στο 100% της ποσόστωσης του στο ΔΝΤ (ή εάν κριθεί αναγκαίο από το ΔΝΤ ανεξαρτήτως του οφειλόμενου ποσού), άρχεται η διαδικασία παρακολούθησης μετά το πρόγραμμα – το λεγόμενο Post-Programme Monitoring (PPM). Η διαδικασία περιλαμβάνει την παρακολούθηση των πολιτικών του επωφελούμενου κράτους, ώστε να  εντοπιστούν αυτές που θα έθεταν σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα και πρόοδο του κράτους και, κατ’ επέκταση, την αποπληρωμή του ΔΝΤ. Το PPM διεξάγεται δύο φορές το χρόνο.

Όσον αφορά στην ΕΕ, έχει δημιουργηθεί μία παρόμοια διαδικασία παρακολούθησης, με την ονομασία Post-Programme Surveillance (PPS), σύμφωνα με το άρθρο 14 του Κανονισμού 472/2013. Η διαδικασία εφαρμόζεται μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος οικονομικής βοήθειας ενός Κράτους-Μέλους της Ευρωζώνης και έως ότου εξοφληθεί το 75% της χρηματοδοτικής βοήθειας που έχει ληφθεί (είτε από τον τωρινό και μόνιμο ΕΜΣ, είτε από προηγούμενους μηχανισμούς οικονομικής βοήθειας που είχαν συσταθεί παλαιότερα). Σύμφωνα με την διαδικασία του PPS, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕΚΤ διενεργούν τακτικές αποστολές και επιθεωρήσεις στο Κράτος-Μέλος, για να εκτιμήσουν την οικονομική κατάσταση του. Σε περίπτωση διαπίστωσης πολιτικών που θέτουν σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα, και συνεπώς την δυνατότητα αποπληρωμής της βοήθειας που έχει χορηγηθεί, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕΚΤ συντάσσουν έκθεση σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα που το Συμβούλιο των Υπουργών της ΕΕ έχει τη δυνατότητα να ζητήσει να θεσπιστούν απο το Κράτος-Μέλος προς διόρθωση των αποκλίσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαδικασία ψηφοφορίας της ανωτέρω έκθεσης στο Συμβούλιο των Υπουργών είναι η αντίστροφη ειδική πλειοψηφία ή Reverse Qualified Majority Voting (RQMV). Αυτό σημαίνει ότι η έκθεση της Επιτροπής θεωρείται ότι έχει εγκριθεί, εκτός εάν σχηματιστεί πλειοψηφία καταψήφισης της – δηλαδή είναι εύκολο η έκθεση να υιοθετεί και πιο δύσκολο να απορριφθεί.

Στην ουσία λοιπόν, η ολοκλήρωση του προγράμματος, η οποία παρουσιάζεται συχνά και ως το τέλος των Μνημονίων, αφορά ουσιαστικά μόνο στην ικανότητα του επωφελούμενου Κράτους-Μέλους να δανειστεί από τις αγορές. Το μέρος του προγράμματος που αφορά στην παρακολούθηση πολιτικών του Κράτους-Μέλους παραμένει για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα μετά τη λήξη της οικονομικής βοήθειας. Το ίδιο παραμένει και η επιτήρηση της Τρόικα.

Ως εκ τούτου, είναι πολύ σαφές ότι η Κύπρος είναι μακριά από την πραγματική έξοδο της από το πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας ΕΕ-ΔΝΤ, όπως και τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωζώνης που έλαβαν σχετική βοήθεια. Η Κύπρος είναι σε θέση να εξασφαλίσει οικονομικούς πόρους από τις αγορές και δεν λαμβάνει πλέον οικονομική βοήθεια. Παρά ταύτα, η επιτήρηση και αξιολόγηση των πολιτικών, ήτοι, επί της ουσίας το Μνημόνιο, θα παραμείνουν τουλάχιστον μέχρι το 2029 για την ΕΕ, δηλαδή 13 χρόνια μετά την λήξη της οικονομικής βοήθειας και, για το ΔΝΤ, έως ότου εξοφλήσει περισσότερα από €820 εκατομμύρια.

Οι δημοκρατικές επιπτώσεις των ανωτέρω είναι σημαντικές. Μέσω της διαδικασίας οικονομικής βοήθειας ΕΕ-ΔΝΤ, η Κύπρος θα είναι υπό στενή παρακολούθηση των πολιτικών της επί τη ουσίας για σχεδόν 20 έτη. Και αυτό, δεδομένης της περιορισμένης οικονομικής βοήθειας που έλαβε η Κύπρος σε σύγκριση με άλλα Κράτη-Μέλη της Ευρωζώνης, όπως π.χ. η Ελλάδα. Για τα κράτη αυτά, η περίοδος επιτήρησης των πολιτικών, ήτοι του Μνημονίου, θα είναι πολύ μεγαλύτερη.



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

UACES and Ideas on Europe do not take responsibility for opinions expressed in articles on blogs hosted on Ideas on Europe. All opinions are those of the contributing authors.